Kỷ nguyên AI bùng nổ – Tương lai của kính mắt sẽ như thế nào?

Kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ vào đầu năm 2025 đang tác động mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành kính mắt. Tại Triển lãm Điện tử Tiêu dùng CES 2025, hàng loạt sản phẩm kính mắt tích hợp AI đã xuất hiện, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của ngành. Vốn dĩ, kính mắt trước đây chủ yếu phục vụ mục đích điều chỉnh thị lực hoặc thời trang, nhưng nay đang dần “lột xác” thành thiết bị thông minh đa năng. Với góc nhìn của một chuyên gia phân tích, bài viết này sẽ điểm qua các xu hướng nổi bật của thị trường kính mắt trong kỷ nguyên AI – từ công nghệ tròng kính thông minh, kính tích hợp AR/AI, giải pháp đo thị lực tự động cho đến thay đổi trong hành vi tiêu dùng.

Công nghệ tròng kính thông minh trong kỷ nguyên AI

Một trong những xu hướng đáng chú ý là sự phát triển của tròng kính thông minh – những tròng kính có thể tự điều chỉnh hoặc bổ sung tính năng nhờ công nghệ AI. Ví dụ, các hãng công nghệ đang nghiên cứu tròng kính có khả năng tự động thay đổi tiêu cự hoặc độ phóng đại để phù hợp với mắt người đeo. Điều này đồng nghĩa với việc một chiếc kính có thể dùng chung cho người cận thị, viễn thị hay lão thị, nhờ hệ thống thấu kính lỏng và AI tinh chỉnh tiêu cự theo thời gian thực. Sáng chế của Apple là một minh chứng: hãng đã nghiên cứu kính thông minh sử dụng thấu kính lỏng có thể tự điều chỉnh để bất kỳ ai đeo cũng nhìn rõ, không cần lắp tròng theo độ riêng. Nếu công nghệ này trở thành hiện thực, đây sẽ là bước tiến lớn giúp kính mắt phục vụ đa dạng người dùng một cách tiện lợi.

Bên cạnh khả năng tự điều chỉnh tiêu cự, tròng kính thông minh còn hướng tới việc thay đổi đặc tính quang học linh hoạt. Chẳng hạn, hãng Xiaomi gần đây giới thiệu mẫu kính thông minh có thể lắp tròng kính đổi màu điện tử, cho phép tròng kính tự động điều chỉnh độ tối như kính râm khi ra nắng. Nhờ cảm biến và AI, tròng kính sẽ nhận biết môi trường sáng tối để chuyển màu phù hợp, bảo vệ mắt mà không cần người dùng thay kính thủ công. Không chỉ dừng ở đó, các tròng kính tương lai có thể tích hợp màn hình hiển thị siêu nhỏ để cung cấp thông tin ngay trước mắt người đeo. Một số nghiên cứu thậm chí đang hướng tới kính áp tròng thông minh – loại contact lens tích hợp màn hình micro-LED – cho phép hiển thị thông tin AR ngay trên mắt. Dù kính áp tròng AR vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và gặp nhiều thách thức, tiềm năng của nó cho thấy tương lai kính mắt sẽ rất khác biệt so với hôm nay.

Kính thông minh tích hợp AI và AR – từ ý tưởng đến thực tế

Kính mắt tích hợp AI (thường gọi là kính thông minh hoặc kính AR) đang trở thành tâm điểm của ngành công nghệ. Những thiết bị này được trang bị camera, cảm biến và kết nối không dây, cho phép thực hiện nhiều tác vụ như một smartphone rảnh tay nằm ngay trên gương mặt. Điển hình như sản phẩm Ray-Ban Meta – kết quả hợp tác giữa hãng kính Luxottica và công ty công nghệ Meta – đã tạo tiếng vang lớn. Ray-Ban Meta trông bề ngoài như một chiếc kính mát thời trang, nhưng bên trong tích hợp hàng loạt tính năng thông minh: camera 12MP để chụp ảnh/quay video, loa mở để nghe nhạc và gọi điện, cùng trợ lý ảo Meta AI sẵn sàng phản hồi lệnh thoại. Chỉ với câu lệnh “Hey Meta”, người dùng có thể yêu cầu kính chụp hình, gửi tin nhắn, phát nhạc và thậm chí dịch thuật hội thoại theo thời gian thực ngay trước mắt. Nhờ AI đa phương thức, kính có thể phân tích hình ảnh từ camera và trả lời các câu hỏi về những gì nó “nhìn thấy”. Tất cả biến một chiếc kính tưởng chừng chỉ để nhìn thành một trợ lý thông minh đồng hành trong cuộc sống hàng ngày.

Ray-Ban Meta – mẫu kính mắt thông minh tích hợp AI – kết hợp thiết kế thời trang cổ điển với công nghệ hiện đại. Sản phẩm này cho phép người dùng chụp ảnh, nghe nhạc và tương tác với trợ lý ảo bằng giọng nói, mở ra kỷ nguyên mới cho thiết bị đeo.

Không chỉ các công ty phương Tây, nhiều hãng công nghệ châu Á cũng tham gia cuộc đua kính thông minh. Xiaomi mới đây ra mắt Xiaomi AI Glasses – được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Ray-Ban Meta. Mẫu kính của Xiaomi tập trung vào trải nghiệm rảnh tay không màn hình, điều khiển hoàn toàn bằng giọng nói và thao tác cảm ứng ở gọng kính. Điểm nổi bật là kính tích hợp camera 12MP (cảm biến Sony IMX681) cho phép quay video độ phân giải 2K, truyền trực tiếp (livestream) hoặc chụp ảnh góc nhìn thứ nhất dễ dàng. Hệ thống 5 micro cùng loa mở giúp thu âm rõ ràng (thậm chí qua truyền âm qua xương) và nghe gọi thuận tiện. Đáng chú ý, dù tích hợp nhiều công nghệ, kính Xiaomi AI vẫn chỉ nặng ~40 gram và có thể lắp tròng cận hoặc tròng đổi màu tùy nhu cầu. Thời lượng pin lên tới hơn 8 giờ liên tục – gấp đôi so với Ray-Ban Meta – cho phép người dùng sử dụng suốt cả ngày. Sản phẩm được bán tại Trung Quốc với giá khoảng 1.999 tệ (tương đương ~7,2 triệu đồng), mức giá khá hấp dẫn so với các mẫu kính thông minh phương Tây. Sự tham gia của Xiaomi cùng nhiều công ty khởi nghiệp khác cho thấy cạnh tranh trên thị trường kính AI đang nóng lên, hứa hẹn mang lại lựa chọn phong phú hơn và giá thành hợp lý hơn cho người tiêu dùng.

Bên cạnh những cái tên trên, thị trường còn chứng kiến hàng loạt sản phẩm kính AI độc đáo. Công ty Looktech (Mỹ) chẳng hạn, giới thiệu mẫu kính tích hợp trợ lý AI mạnh mẽ như GPT-4, Gemini, Claude… biến kính mắt thành công cụ hỗ trợ hình ảnh và âm thanh cho người dùng. Chiếc kính này có thể xác định vật thể trước mặt, thông dịch ngôn ngữ, tự động ghi chú cuộc trò chuyện, dẫn đường GPS, thậm chí phân tích thực phẩm trong tủ lạnh và gợi ý món ăn kèm tính toán calo – tất cả đều qua tương tác bằng giọng nói và camera thông minh. Kính còn có khả năng nhận diện khuôn mặt và gợi nhớ tên người đối diện, rất hữu ích cho giao tiếp xã hội. Với khẩu lệnh “Hey Memo”, người dùng ra lệnh cho kính nhận cuộc gọi, ghi âm và quay video cuộc họp rồi tóm tắt nội dung, chuyển thành văn bản gửi về điện thoại. Để đảm bảo riêng tư, kính Looktech chỉ kích hoạt khi nhận ra đúng giọng nói của chủ nhân (xác thực giọng nói). Thiết bị nặng khoảng 37g, pin dùng tới 14 giờ, tích hợp kết nối Bluetooth, Wi-Fi và có bộ nhớ 32GB – đủ mạnh cho một ngày làm việc năng suất. Dự kiến bán ra từ tháng 4/2025 với giá khoảng 369 USD, mẫu kính này cho thấy công nghệ AI có thể đưa vào kính mắt gần như mọi tính năng của một trợ lý kỹ thuật số cá nhân.

Nhờ những tiến bộ vượt bậc, kính AI ngày nay đã tích hợp nhiều tính năng từng chỉ có trên phim viễn tưởng: dịch ngôn ngữ theo thời gian thực, điều hướng bằng thực tế tăng cường (AR) và theo dõi sức khỏe, mang lại trải nghiệm tương tác toàn diện cho người dùng. Thực tế tăng cường hứa hẹn biến cặp kính thành màn hình hiển thị thông tin hữu ích: từ bản đồ chỉ đường xuất hiện ngay trên đường phố, đến thông báo tin nhắn hoặc lịch hẹn nổi trước mắt mà không cần mở điện thoại. Nhiều chuyên gia dự đoán các chức năng như giao tiếp rảnh tay với trợ lý AI, lớp phủ thông tin ảo, dịch thuật tức thì và kết nối liên lạc không gián đoạn sẽ trở thành tiêu chuẩn cơ bản trong các mẫu kính mới. Điều này đồng nghĩa với việc kính mắt đang chuyển mình thành nền tảng điện tử tiêu dùng chính thống, chứ không còn là món đồ công nghệ hiếm lạ dành cho người đam mê. IDC dự báo rằng doanh số kính thông minh toàn cầu sẽ đạt khoảng 12 triệu chiếc vào năm 2025, tăng trưởng 18,3% so với năm trước. Đặc biệt, dòng kính có tích hợp âm thanh và camera (như kính có loa, máy ảnh – tiêu biểu là các mẫu của Meta, Xiaomi, Amazon…) sẽ bùng nổ mạnh mẽ nhất, cho thấy người dùng đang dần chuyển từ tò mò trải nghiệm sang sử dụng thực tiễn hàng ngày.

Tự động đo thị lực và chăm sóc mắt nhờ AI

Không chỉ mang lại sản phẩm mới, AI còn thay đổi cách chúng ta đo khám mắt và chăm sóc thị lực. Trước đây, việc đo thị lực chủ yếu do kỹ thuật viên khúc xạ thực hiện với các máy móc truyền thống, nhưng nay đã xuất hiện các thiết bị tự động tích hợp AI giúp quy trình này nhanh chóng và tiện lợi hơn. Máy đo mắt thông minh sử dụng công nghệ AI có thể tự động xác định độ cận, loạn, viễn… chỉ trong vòng vài giây. Chẳng hạn, một số thiết bị cầm tay cỡ nhỏ ứng dụng quang học hồng ngoại kết hợp học sâu cho phép đo độ khúc xạ của mắt trong 5-15 giây mỗi bên, với độ chính xác được quảng cáo ngang ngửa chuyên gia nhãn khoa. Những dụng cụ này có thể mang đi bất kỳ đâu, giúp người dùng kiểm tra thị lực tại nhà hoặc hỗ trợ các cơ sở bán kính đo mắt cho khách nhanh hơn. Bên cạnh đó, phần mềm AI còn được áp dụng để tối ưu quy trình đo khúc xạ chủ quan, hướng dẫn người đeo thử kính (phoropter) và tính toán độ kính phù hợp một cách tự động, giảm thiểu sai số do con người thực hiện.

Trong lĩnh vực chăm sóc mắt, AI cũng đang trở thành trợ thủ đắc lực. Các thuật toán học máy có khả năng phân tích ảnh võng mạc để phát hiện sớm các bệnh về mắt như bệnh võng mạc tiểu đường, thoái hóa hoàng điểm hay glaucoma. Đặc biệt, AI được đưa vào các chương trình quản lý tật khúc xạ cho trẻ em – một mối quan tâm lớn khi tỷ lệ cận thị học đường ngày càng tăng. Hệ thống Myopia Master tích hợp AI tại một bệnh viện mắt ở Việt Nam có thể dự đoán và phân tích tốc độ tiến triển cận thị của từng trẻ cho đến năm 18 tuổi, từ đó bác sĩ xây dựng phác đồ can thiệp kịp thời nhằm kiểm soát độ cận tăng chậm lại. Nhờ AI, nguy cơ cận nặng và biến chứng ở trẻ được cảnh báo sớm ngay cả khi chưa biểu hiện rõ, giúp phụ huynh và bác sĩ chủ động hơn trong việc bảo vệ thị lực cho con em. Rõ ràng, từ khâu khám tật khúc xạ đến quản lý sức khỏe mắt dài hạn, trí tuệ nhân tạo đang nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong ngành mắt kính cũng như nhãn khoa.

Xu hướng tiêu dùng thay đổi trong thị trường kính mắt

Cùng với sự phát triển của công nghệ, hành vi và xu hướng tiêu dùng đối với sản phẩm kính mắt cũng đang chuyển dịch đáng kể. Trước đây, nhiều người đeo kính có tâm lý e ngại các sản phẩm kính thông minh vì lo ngại về kiểu dáng cồng kềnh hoặc quyền riêng tư (như từng xảy ra với Google Glass). Tuy nhiên, các hãng đã rút kinh nghiệm và tập trung khắc phục những rào cản này. Về thiết kế, thế hệ kính AI mới chú trọng tính thẩm mỹ hài hòa: thay vì tạo ra một thiết bị kỳ lạ, họ tích hợp công nghệ vào dáng kính thời trang quen thuộc. Ray-Ban Meta là ví dụ tiêu biểu – nó mang hình dáng Wayfarer cổ điển được ưa chuộng, khiến người dùng phổ thông sẵn sàng đón nhận hơn là một cặp kính “đậm chất sci-fi”. Sự kết hợp giữa thời trang và công nghệ này giúp kính thông minh dần trở nên được chấp nhận về mặt xã hội, người dùng đeo kính AI mà trông không khác biệt so với đeo kính bình thường. Đây là yếu tố then chốt biến kính AI từ thiết bị ngách thành sản phẩm đại chúng.

Về nhu cầu sử dụng, người tiêu dùng ngày nay bắt đầu nhìn kính mắt như một thiết bị điện tử cá nhân bên cạnh điện thoại và đồng hồ thông minh. Lớp khách hàng trẻ, am hiểu công nghệ tỏ ra hào hứng với ý tưởng chiếc kính của mình có thể phát nhạc, chụp ảnh hay chỉ đường. Nhu cầu này thể hiện qua việc doanh số kính thông minh AI đang tăng mạnh – dự kiến đạt khoảng vài chục triệu chiếc trong năm 2025 trên toàn cầu. Tại Trung Quốc, một thị trường nhạy bén với xu hướng mới, người ta dự báo hơn 60% kính thông minh bán ra sẽ tích hợp tính năng AI vào năm 2025. Những con số này cho thấy người dùng phổ thông đang đón nhận kính mắt thông minh nồng nhiệt hơn bao giờ hết. Từ chỗ là món đồ “có cũng được, không cũng chẳng sao”, kính thông minh đang dần trở thành mặt hàng công nghệ đeo tay phổ biến giống như tai nghe không dây hay smart watch vài năm trước.

Bên cạnh việc kỳ vọng nhiều tính năng hơn, người tiêu dùng cũng đòi hỏi trải nghiệm mua sắm tiện lợi và cá nhân hóa trong lĩnh vực kính mắt. AI đang hỗ trợ xu hướng này thông qua các ứng dụng dùng camera AI để tư vấn chọn kính. Khách hàng có thể dùng smartphone quét khuôn mặt, sau đó ứng dụng sẽ đề xuất gọng kính phù hợp với dáng mặt nhờ thuật toán nhận diện và phân tích thẩm mỹ. Nhiều trang web và cửa hàng trực tuyến đã tích hợp tính năng thử kính ảo (virtual try-on) sử dụng AR: bạn có thể thấy hình ảnh mình đeo thử hàng trăm kiểu kính khác nhau ngay trên màn hình, từ đó tự tin hơn khi đặt mua kính online. Việc mua kính thuốc trực tuyến cũng thuận tiện hơn nhờ có các thiết bị đo mắt tại nhà và đơn thuốc điện tử lưu trữ, cho phép đặt hàng tròng kính đúng số đo một cách nhanh chóng. Tất cả tạo nên một hệ sinh thái nơi công nghệ AI hiện diện từ khâu tư vấn, thử kính đến sản xuất tròng kính theo yêu cầu, mang lại trải nghiệm liền mạch cho khách hàng.

Thách thức và tương lai của kính mắt thông minh

Mặc dù đầy tiềm năng, kính mắt tích hợp AI/AR vẫn đối mặt với không ít thách thức trước khi thực sự bùng nổ như smartphone. Vấn đề đầu tiên là hạn chế kỹ thuật: các nhà sản xuất phải giải quyết bài toán thời lượng pin và trọng lượng thiết bị. Một chiếc kính nhỏ gọn rất khó chứa pin dung lượng lớn, dẫn đến thời gian sử dụng còn hạn chế – nhiều mẫu hiện nay chỉ đạt vài giờ hoạt động. Dù đã có cải tiến (như Xiaomi AI Glasses pin hơn 8 giờ), nhưng để kính thông minh hoạt động cả ngày như điện thoại vẫn cần đột phá về pin và chip tiết kiệm năng lượng. Thêm vào đó, công nghệ hiển thị AR trên kính đòi hỏi màn hình siêu nhỏ chất lượng cao. Các loại màn hình hiện tại (LCD, OLED nhỏ, hay máy chiếu lên tròng kính) đôi khi gặp vấn đề như hình ảnh mờ nhòe dưới nắng hoặc hiệu ứng “cầu vồng” gây khó chịu. May mắn là những tiến bộ như màn hình MicroLED và ống dẫn sóng nhiễu xạ đang dần khắc phục nhược điểm này, giúp hình ảnh hiển thị sáng rõ hơn mà vẫn giữ kính mỏng nhẹ. Trong tương lai gần, chúng ta có thể thấy kính AR mỏng như kính thường nhưng hiển thị nội dung sống động trước mắt.

Một thách thức khác không kém phần quan trọng là quyền riêng tư và chuẩn mực xã hội. Kính gắn camera và mic luôn tiềm ẩn lo ngại về việc quay phim, ghi âm lén người xung quanh. Sau bài học từ Google Glass, các hãng đều phải tích hợp giải pháp như đèn LED báo hiệu khi camera hoạt động, hoặc yêu cầu lệnh giọng nói cụ thể để bắt đầu ghi hình nhằm tránh lạm dụng. Về phía người dùng, việc đeo kính có khả năng “nhìn và nghe tất cả” cũng đặt ra câu hỏi về đạo đức và sự riêng tư trong giao tiếp hàng ngày. Do đó, cùng với phát triển công nghệ, khung pháp lý và quy tắc sử dụng kính thông minh cũng cần được xây dựng. Nhiều quốc gia đang cân nhắc ban hành quy định cấm sử dụng kính camera trong không gian nhạy cảm (như phòng thay đồ, rạp chiếu phim…) để bảo vệ quyền riêng tư cộng đồng. Bản thân các nhà sản xuất cũng cam kết tăng cường bảo mật dữ liệu trên kính AI – mã hóa và lưu trữ cục bộ – nhằm tránh nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân khi thiết bị liên tục thu thập dữ liệu hình ảnh, âm thanh.

Cuối cùng, yếu tố tiêu chuẩn hóa và tương thích cũng là rào cản cần vượt qua. Hiện nay, mỗi hãng phát triển kính thông minh với hệ sinh thái riêng, ứng dụng riêng, khó tương thích lẫn nhau. Việc thiếu tiêu chuẩn chung khiến người dùng e ngại “đầu tư” vào một thiết bị đắt tiền có thể nhanh lỗi thời hoặc không hoạt động được với các nền tảng khác. Để thị trường kính AI thật sự cất cánh, các doanh nghiệp có lẽ phải hợp tác xây dựng chuẩn kết nối, chuẩn hiển thị AR chung… tương tự cách mà ngành di động đã phải thống nhất tiêu chuẩn sạc, mạng không dây trước đây. Khi có sự đồng bộ, kính của các thương hiệu khác nhau mới có thể tương tác trong một hệ sinh thái xuyên suốt, mở rộng tiện ích cho người dùng.

Kính mắt trong kỷ nguyên AI

Không còn nghi ngờ gì, kỷ nguyên AI bùng nổ đang mở ra chương mới cho ngành kính mắt. Từ những tròng kính có thể thích ứng với đôi mắt, cho đến những cặp kính thông minh đóng vai trò như trợ lý ảo, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: kết hợp công nghệ tiên tiến với tiện ích hàng ngày một cách liền mạch. Những phát triển được giới thiệu tại CES 2025 chỉ mới là khởi đầu. Trong vài năm tới, chúng ta có thể chứng kiến kính mắt trở thành thiết bị không thể thiếu đối với nhiều người, giống như cách smartphone hay smartwatch đã làm được. Kính AI có tiềm năng tái định nghĩa trải nghiệm thường nhật, từ cách chúng ta làm việc, giải trí đến chăm sóc sức khỏe và kết nối với thế giới xung quanh. Dù vẫn còn những thách thức phải vượt qua, tốc độ tiến bộ hiện nay cho thấy những rào cản đó sẽ sớm được cải thiện nhờ nỗ lực của cả ngành công nghiệp.

Tóm lại, tương lai của kính mắt trong kỷ nguyên AI là vô cùng hứa hẹn. Người tiêu dùng phổ thông có quyền kỳ vọng vào những chiếc kính vừa thời trang, vừa thông minh – giúp họ nhìn rõ hơn đồng thời nhìn xa hơn theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Với đà phát triển này, ngày mà mỗi người trong chúng ta đeo trên mắt một “trợ lý AI” nhỏ gọn có lẽ không còn xa. Ngành kính mắt, từ một lĩnh vực truyền thống, đang được thổi một luồng sinh khí mới nhờ AI và công nghệ số, sẵn sàng bước vào tương lai đầy thú vị.